16 marca 1979 roku na ekrany amerykańskich kin wszedł  „Chiński syndrom”. Jane Fonda zagrała w nim dziennikarkę, która odkrywa nieprawidłowości przy budowie elektrowni jądrowej. W wyniku błędu operatora dochodzi do awarii, władza stara się ukryć prawdę. Po emisji filmu Fonda rozpoczęła kampanię przeciw energii atomowej, a zaledwie kilka dni po premierze doszło do prawdziwego wypadku… W sobotę minęła 30. rocznica tego wydarzenia.

Do awarii TMI doszło 28 marca 1979 r., w elektrowni położonej na sztucznej wyspie w stanie Pensylwania, 250 km na zachód od Nowego Jorku. Feralnego dnia  w elektrowni przebywała 16-osobowa załoga.

Wczesnym rankiem, przez nieszczelny zawór uciekła woda z obiegu. Operator był przekonanym, że jest on szczelny. Dlatego przerwał dopływ wody z obiegu awaryjnego, nie chcąc przepełnić obiegu pierwotnego – tłumaczy PAP dr inż. Andrzej Strupczewski z Instytutu Energii Atomowej w Świerku.

Przyczyną najpoważniejszej awarii w historii amerykańskiej energetyki jądrowej była cała seria błędów. Wszystko zaczęło się od awarii przyrządów pomiarowych, które nie poinformowały operatora o tym, że zawór upustowy w obiegu pierwotnym elektrowni został otwarty.

Nastąpiło osuszenie rdzenia reaktora, przegrzanie go i częściowe stopienie. Operator podjął złą decyzję, a potem przestał rozumieć co się dzieje, bo nie był szkolony do działania w stanach awaryjnych. Rdzeń częściowo stopił się wskutek błędów operatorów, ale reaktor, zgodnie z procedurą na wypadek awarii, nie zwiększył swojej mocy.

Wypadek w TMI nie przerodził się w katastrofę taką jak w Czarnobylu, ponieważ amerykańska elektrownia miała inny typ reaktora. "W Czarnobylu pracował reaktor oparty na rozwiązaniach reaktorów militarnych do produkcji plutonu. Miał on cechę niedopuszczalną w reaktorach jądrowych, w razie awarii z brakiem chłodzenia moc tego reaktora rosła" - mówi Strupczewski.

Wypadek w amerykańskiej elektrowni spowodował wprowadzenie szeregu ulepszeń w dziedzinie bezpieczeństwa reaktorów. Po awarii TMI wprowadzono wymaganie, aby przyrządy pomiarowe budowanych elektrowni jądrowych pokazywały w każdych warunkach faktyczny stan zaworów, pomp i innych urządzeń.

Dozór jądrowy zażądał też wielu ulepszeń w konstrukcji reaktorów, przede wszystkim wprowadzenia zasady biernego bezpieczeństwa, tak by reaktor był niewrażliwy na błędy operatorów. Wprowadzanie tych zmian w budowanych wówczas reaktorach spowodowało opóźnienia i wzrost kosztów budowy.

Według specjalnego raportu komisji prezydenta Cartera  (Report of The President's Commission on the Accident at Three Mile Island) wypadek nie spowodował szkód zdrowotnych wśród pracowników i ludzi mieszkających blisko TMI. Awaria nie spowodowała napromieniowania personelu, ani ludności.  Zaufanie społeczne do energetyki jądrowej zostało jednak  poważnie nadwyrężone. Tym bardziej, że niecałe 14 dni przed wypadkiem cały świat obejrzał na srebrnym ekranie mrożący krew w żyłach film z genialną Fondą.